Açık bilim ve yağmacı dergiler

BİR TUHAF SAVAŞ: AÇIK BİLİM VE YAĞMACI DERGİLER

http://www.bby.hacettepe.edu.tr/akademik/zehrataskin/file/Sarkac.pdf

Yağmacı (Yırtıcı) Dergiler

Predatory Journals diye nam salan, sizden para tırtıklayan, bilimsel kaygıdan çok daha fazla ticari kaygı ile yönetilen dergiler var. Bunları tespit etmek kolay değil. Hele yayın baskısı altında (Publish or Perish) bunların tuzağına düşmek işten bile değil. Bazen de ekmek parası uğruna "verelim parasını, kadroyu alalım" düşüncesi de oluyor.

Predatory'nin Türkçesi için 'yırtıcı'dan daha çok 'yağmacı' daha uygun gibi geldi bana.

Bu konuda değişik listeler ve çalışmalar var. Bunlardan birinde makale bir interaktif web sayfasına (shinyapp) dönüştürülmüş. Buradan bu dergileri arayıp bulmak mümkün:

Searching for Predatory Journals
http://www.msperlin.com/shiny/predatory/

İlgili makale:
Is predatory publishing a real threat? Evidence from a large database study
Perlin, M.S., Imasato, T. & Borenstein, D. Scientometrics (2018). https://doi.org/10.1007/s11192-018-2750-6
https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11192-018-2750-6
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3067958

İlgili R paketi:
predatory: Tools for Detecting Predatory Publishers and Journals
https://cran.r-project.org/web/packages/predatory/index.html

Bilimsel dergi aboneliğinde yeni dönem

Açık kaynak (open access) hareketlerinin ön plana çıkması, akademik paylaşım siteleri (Research Gate) ve sci-hub gibi yollar sayesinde, bilimsel dergi aboneliğinin maliyeti daha da irdelenir oldu.

Ülkemizde tasarruf dönemlerinde (1995 yılı gibi) tüm dergi aboneliklerinin iptal edildiği olmuştu. Yakın zamanda ise Almanya’nın Elsevier ile ve Fransa’nın Springer ile anlaşamaması gündemde. Bizdekinden farklı olarak ödeme yapmayı reddeden Almanya ve Fransa’nın abonelikleri devam ediyor.

French say ‘no deal’ to Springer as journal fight spreads
https://www.timeshighereducation.com/news/french-say-no-deal-springer-journal-fight-spreads

Bu durumda bilimsel dergi aboneliğinde yeni bir döneme girdiğimizi, bilimi üreten ülkelerin masraflarını azaltıp, bilimi satın alan (almak zorunda kalan) ülkeler üzerinde yeni bir ekonomik baskı türü oluşturmaya başladığını söyleyebiliriz.


Ek:

- Dutch publishing giant cuts off researchers in Germany and Sweden
https://www.nature.com/articles/d41586-018-05754-1